Zaznacz stronę

Kubuś szybko się denerwuje, szybko się nudzi, często przeszkadza innym, ma problemy z koncentracją i zapamiętywaniem, gubi rzeczy, bez przerwy jest w ruchu, macha rękami, nogami, podskakuje, wierci się, jakoś tak niechcący psuje zabawki. Czy ma ADHD?

Warto zdiagnozować Kubę w tym kierunku. Objawy sugerują, że może to być ADHD.

Czym jest ADHD?

To inaczej zespół hiperkinetyczny, zaburzenia zachowania i emocji, które widać już w dzieciństwie. Dziecko ma problem z zachowaniem, z przestrzeganiem norm społecznych mimo, że je zna. Nie uczy się na błędach, łatwo dekoncentruje.

 

Skąd się bierze ADHD?

W głównej  mierze ADHD jest dziedziczne. Ważne są predyspozycje genetyczne. Kolejna rzecz to brak równowagi między neuroprzekaźnikami noradrenaliną i dopaminą. Są one odpowiedzialne za system wewnętrznych hamulców – stąd u osób z ADHD impulsywność w słowach i czynach. Dziecko działa, zanim pomyśli, nie potrafi hamować własnego zachowania. Mózg osób z ADHD jest trochę inaczej dostrojony niż mózg osoby neurotypowej.

Do czynników ryzyka należą też urazy okołociążowe i okołoporodowe.

 

Czym się charakteryzuje ADHD?

Zaburzeniami koncentracji uwagi, impulsywnością, nadaktywnością, wierceniem, bieganiem bez celu, gadatliwością, chwiejnością emocjonalną, nieumiejętnością oceny sytuacji i przewidzenia ryzyka. Dziecko może mieć kłopoty ze snem, z jedzeniem, lękiem. Bardzo łatwo rozprasza się bodźcami z otoczenia, których my nawet nie zauważamy, np. brzęcząca mucha, zbyt duża ilość przedmiotów na biurku może totalnie rozproszyć uwagę na lekcji.

Jak rozpoznać dziecko z ADHD najlepiej opisują słowa rodziców takich dzieci:

„ Mam wrażenie, że to co mówię wlatuje jej jednym uchem, a drugim wylatuje”

„Każda czynność zabiera mnóstwo czasu. Potrafi iść do łazienki umyć zęby, po czym po 5 minutach pobytu tam pyta co miał zrobić, bo już nie pamięta”

„Ma 10 lat i przerywa nam rozmowę jak maluch. Nie potrafi zaczekać na swoją kolej”

„W ogóle nie uczy się na błędach”

„Jest wybuchowy. Potrafi zezłościć się w sekundę nie wiadomo o co”

„Ciągle się  kręci, wierci, ciągle jest w ruchu. Non stop gada”

„Wszystkiego musi dotknąć”

„Ciągle przeszkadza, ciągle czegoś żąda, zadaje pytania. Nie wie, kiedy przestać. Cokolwiek dostanie, chce więcej i więcej”

„Ma problemy z koordynacją, potyka się na prostej drodze. Nie umie grać w piłkę”

„Zapomina o pracy domowej, nie wie co było zadane. Kiedy siadamy do lekcji potrafi siedzieć pół godziny nad jednym zadaniem i nic nie napisać. A potem nagle w pięć minut odrabia wszystko”

„Gubi rzeczy, ubrania”

„W złości potrafi zniszczyć rzeczy, mówić przykre słowa. Kiedy się uspokoi płacze i przeprasza”

 

Często się słyszy, że ADHD to wymysł rodziców, którzy nie potrafią wychować własnego dziecka, są dla niego zbyt pobłażliwi, a dziecko jest rozwydrzone lub ma zły charakter.

Trzeba zrozumieć dziecko z ADHD. Z pewnością ADHD nie jest spowodowane złym wychowaniem. Takie postrzeganie powoduje brak zrozumienia i krzywdzenie osób dotkniętych ADHD, które, warto to sobie uświadomić, czują, że różnią się od rówieśników i cierpią z powodu swojej przypadłości. Kiedy poniesie ich impulsywność, autentycznie mają poczucie winy i wstydzą się. Chcieliby się lepiej koncentrować, a nie potrafią. Wiele wysiłku kosztuje wypracowanie metod radzenia sobie z objawami, uczenie się życia z ADHD.

Warto zaznaczyć, że nieumiejętne postępowanie z dzieckiem z ADHD może pogorszyć jego zachowanie. Standardowe metody wychowawcze, techniki z powodzeniem używane przy innych dzieciach na ADHD-owców zazwyczaj nie działają, a wręcz mogą powodować nasilenie się złych zachowań i pojawienie się ODD (zachowań opozycyjno-buntowniczych). Dlatego tak ważna jest dość szybka diagnoza, aby jak najwcześniej móc pomóc dziecku i rodzinie. Życie pod jednym dachem z osobą cierpiąca na ADHD może być trudne, wyczerpujące. Ważna jest psychoterapia i odpowiednie postępowanie z dzieckiem, zrozumienie przyczyn jego innego funkcjonowania. Nie wolno karać za objawy, gdyż są one niezależne od dziecka.

 

Jak zdiagnozować ADHD?

Bada się objawy z trzech grup: zaburzeń uwagi, nadruchliwości i impulsywności. Objawy muszą utrzymywać się dłużej niż pół roku i występować w dwóch różnych miejscach (np. dom i szkoła). U różnych dzieci objawy mogą występować w zróżnicowanym nasileniu – np. jedno dziecko będzie miało duże kłopoty z koncentracją, inne z nadruchliwością. W związku z tym ADHD dzieli się na 3 podtypy:

  1. z przewagą zaburzeń koncentracji (częściej występuje u dziewczynek)
  2. z przewagą nadruchliwości i impulsywności
  3. mieszany (częściej występuje u chłopców)

U wielu dzieci z ADHD mogą występować zaburzenia współistniejące.

 

Na przykład jakie?

Zaburzenia opozycyjno-buntownicze, tiki i syndrom Tourette’a, kłopoty z koordynacją, depresja, lęki, nerwice natręctw, choroba afektywna dwubiegunowa, zaburzenia zachowania. Częściej niż u innych dzieci występują kłopoty z dysleksją, dysgrafią, dyskalkulią, trudności w pisaniu i czytaniu.

U części dzieci obok ADHD diagnozuje się również Zespół Aspergera.

 

Czy ADHD można wyleczyć? Czy są na nie jakieś leki?

Objawów ADHD nie da się wyleczyć. Można natomiast psychoterapią, odpowiednim „prowadzeniem” dziecka, pracą nad koncentracją zdecydowanie ułatwić funkcjonowanie w społeczeństwie.

Jeśli dziecko nie radzi sobie z emocjami, pojawia się nasilona agresja, nerwowość warto rozważyć podanie leków. Tak samo w przypadku dużych kłopotów z koncentracją uwagi – dobrze dobrane leki mogą bardzo pomóc. Przepisuje je prowadzący lekarz psychiatra.

 

Co jeszcze powinniśmy wiedzieć?

Dojrzałość społeczna i emocjonalna większości dzieci z ADHD jest na poziomie dwóch trzecich ich rzeczywistego wieku. Czyli dziecko w wieku lat 10 będzie przejawiało pewne zachowania jak dziecko 2-3 lata młodsze.

Kolejna ważna informacja to taka, iż objawy ADHD i ich nasilenie zmieniają się wraz z wiekiem. Impulsywność, jeżeli występowała, wraz z dojrzewaniem wycisza się, natomiast nasilić może się dekoncentracja.

Monika Oryl-Misztela

 

Już za tydzień – 27.02.2017 druga część artykułu, a w niej, jak postępować z dzieckiem nadpobudliwym. ZAPRASZAM